Aktualności

Pozyskiwanie komórek macierzystych z krwi pępowinowej. Może jednak warto?

Rozmawiamy z lekarzem dr Jackiem Kijowskim, pracującym w Uniwersyteckim Szpitalu Dziecięcym w Krakowie.

– Zacznijmy od definicji komórki macierzystej. Jaka jej właściwości powodują, że jest specyficzna i wyjątkowa?

dr J. Kijowski: – Komórki macierzyste to niezróżnicowane komórki, zdolne do różnicowania i samoodnawiania przez nieograniczony czas. Mogą one przekształcać się w inne komórki np. krwinkę czerwoną (erytrocyt), krwinkę białą (leukocyt), płytkę krwi (trombocyt), komórkę nerwową czy komórkę mięśniową.

 

– W Diagnostyce Banku Komórek Macierzystych zajmuje się Pan komórkami macierzystymi: izoluje, hoduje i bankuje. Najważniejsze jednak, że przygotowuje pozyskane komórki do przeszczepień autologicznych we współpracy z jednostkami klinicznymi. Jak wygląda w skrócie proces wyizolowania takich komórek przy porodzie?

dr J. Kijowski: – Pozyskanie krwi pępowinowej możliwe jest wyłącznie przy porodzie, zarówno podczas porodu siłami natury jak i podczas cesarskiego cięcia. Zrozumienie tego procesu nie jest łatwe. O czym należy pamiętać podejmując decyzję o bankowaniu komórek z krwi pępowinowej? Krew pępowinową pozyskuje się po odpępnieniu dziecka i urodzeniu łożyska przez matkę. Wówczas lekarz ginekolog-położnik lub położna pod jego nadzorem, po dokładnym zdezynfekowaniu sznura pępowinowego, pozyskuje krew, bardzo dokładnie mieszając ją z antykoagulantem znajdującym się w pojemniku pobraniowym. Pozyskany materiał zostaje odpowiednio zabezpieczony do transportu w temperaturze od 2oC do 26oC.

 

– Co dalej z komórkami macierzystymi niemowlęcia?

dr J. Kijowski: – Krew powinna być poddana preparatyce do 24 godzin od momentu pozyskania. W procesie preparatyki objętość krwi pępowinowej jest redukowana do 20-40 ml. W bankach stosowane są następujące metody preparatyki krwi: metoda manualna (wirowania i sedymentacji) i przy pomocy separatora komórek macierzystych urządzenia firmy Biosafe – SEPAX. W Diagnostyce Banku Komórek Macierzystych jako jedynym Banku Krwi Pępowinowej w Polsce używa się nowoczesnego systemu Sepax, zaprojektowanego specjalnie do pozyskiwania komórek macierzystych w preparatyce krwi pępowinowej, według uznanych na świecie najwyższych standardów. Dzięki tej metodzie można wyselekcjonować maksymalną ilość komórek macierzystych z pozyskanej krwi pępowinowej oraz skutecznie zredukować ilość erytrocytów i innych zbędnych elementów morfotycznych krwi w preparacie. Materiał biologiczny podlega zmianom i degradacji zgodnie z prawami obowiązującymi w przyrodzie. Aby zachować go w odpowiednim stadium, musimy zatrzymać zachodzące w nim procesy metaboliczne. Najbardziej efektywną metodą jest zamrożenie i przechowywanie materiału biologicznego w niskich temperaturach. W celu zminimalizowania uszkodzeń komórek w trakcie ich zamrażania niezbędne jest stosowanie substancji ochronnych, tzw. krioprotektantów. Preparaty krwi pępowinowej można przechowywać w ciekłym azocie ( temperatura -196oC) lub w oparach azotu ( temperatura poniżej -150oC). W tej postaci czekają gotowe do zastosowania w leczeniu.

 

– W Polsce wciąż niewiele jest transplantacji komórek macierzystych dzieciom w leczeniu spectrum autyzmu w stosunku do liczby udanych zabiegów przeprowadzanych w Stanach Zjednoczonych. Być może przyczyna braku rozwoju tych badań nie wynika jedynie z bariery finansowej. Z czego zatem?

dr J. Kijowski: – Doniesienia naukowe potwierdzają, że komórki macierzyste mogą być wykorzystywane w terapii wielu schorzeń m.in. chorób nowotworowych, autoimmunizacyjnych, sercowo-naczyniowych oraz chorób neurodegeneracyjnych. W Polsce niewiele jest nadal ośrodków podejmujących badania nad zastosowaniem komórek macierzystych. Poniekąd wynika to z wysokich kosztów badań naukowych i klinicznych ale również z braku wyspecjalizowanej kadry w tym obszarze. Szkoda, gdyż możemy poszczycić się wieloma nowatorskimi odkryciami na tym polu.

 

– W Polsce pobiera się także komórki ze szpiku kostnego. Czy mają one takie samo zastosowanie jak komórki macierzyste pobrane przy porodzie?

dr J. Kijowski: – Źródłem krwiotwórczych komórek macierzystych jest szpik kostny, mobilizowana krew obwodowa oraz krew pępowinowa. W porównaniu z komórkami szpiku czy krwi obwodowej, komórki macierzyste krwi pępowinowej są mniej dojrzałe i mniej ukierunkowane. Ponadto, sam zabieg pozyskiwania tej krwi jest prosty, trwa krótko, a co najważniejsze jest nieinwazyjny, nie stanowi zatem zagrożenia dla zdrowia matki i noworodka. W związku z powyższym zainteresowanie komórkami macierzystymi z krwi pępowinowej stale rośnie.

 

– Przyszli rodzice chcą mieć pewność, że komórki macierzyste są naprawdę cenne, a dokładniej, nieocenione w leczeniu chorób u dzieci. Jak przekonać rodziców, że faktycznie tak jest?

dr J. Kijowski: – Rodzice mają jedną, jedyną szansę na pozyskanie komórek z krwi pępowinowej. Jest nią moment narodzin dziecka. Decyzja ich musi być zatem przemyślana. Świadome rodzicielstwo to wybór najlepszego z możliwych wariantów zabezpieczenia zdrowia dziecka, a także jego rodzeństwa. Warto zatem mieć na uwadze postęp nowoczesnej medycyny i możliwość zastosowania alternatywnych technik w leczeniu chorób cywilizacyjnych. Każda pozyskana jednostka krwi jest niepowtarzalna, a jej indywidualne przygotowanie daje możliwość późniejszego wykorzystania do przeszczepień krwiotwórczych lub w medycynie regeneracyjnej. Nie dając tej jedynej szansy nowonarodzonemu dziecku na zbankowanie komórek, pozostawiamy sprawę zamkniętą.

 

– Dziękuję za rozmowę.

 

Rozmawiała: Izabella Szum

Zobacz także:

Nasza strona wykorzystuje pliki cookies w celu lepszego dostosowania treści oraz dla celów statystycznych. Jeżeli nie zgadzasz się na zapisywanie plików cookies, zmień ustawienia Twojej przeglądarki zgodnie z informacjami wskazanymi w Regulaminie strony.Korzystanie ze strony bez zmiany ustawień oznacza zgodę na przechowywanie cookies w Twoim urządzeniu.

Darmowy informator

Dziękujemy. Informator został wysłany na podany adres email.